ประวัติเมืองปัว

ประวัติเมืองปัว(โดยย่อ) สรุปโดย หนุ่มเทศบาลปัว

ตามตำนานเมืองน่าน และพงศาวดารเมืองน่านได้บันทึกไว้ พระยาภูคาผู้ครองเมืองย่าง ( ตำบลศิลาเพชร ) อำเภอปัว มีบุตรบุญธรรมสององค์ องค์พี่ชื่อ “ ขุนนุ่น ” องค์น้องชื่อ “ ขุนฟอง ” เมื่อขุนนุ่นอายุได้ 18 ปี ขุนฟองอายุได้ 16 ปี ทั้งสองจึงไปหาเถรแต๋ง ซึ่งเป็นผู้มีอิทธิฤทธิ เพื่อใช้ช่วยสร้างบ้านแบ่งเมืองให้ เถรแต๋งจึงให้ขุนนุ่นไปครองเมืองจันทรบุรี ( เมืองหลวงพระบาง ) ให้ขุนฟองครองเมืองวรนคร ( เมืองปัว ) เมื่อขุนฟองพิราลัย พระยาเก้าเกื่อนผู้ครองเมือง ต่อมาพระยาเก้าเกื่อนมีมเหสีชื่อ พระนางคำปิน มีโอรสชื่อ “ ขุนไสยศ ” ขณะที่ขุนไสยศประสูติ เกิดความแห้งแล้งพระมารดาจึงอธิฐานขอน้ำฝน น้ำฝนได้ตกลงมาไหลนองพัดเอาหินผามาด้วย จึงชื่อว่าพญาผานอง ต่อมาได้สมรสกับพระนางอั๊วสิม มีโอรส 6 องค์
พญาผานองครองเมืองวรนคร เมื่อ พ.ศ. 1865 ตลอดระยะเวลาที่ครองเมืองวรนคร มีความสุจริต ยุติธรรม เป็นนักรบที่เข้มแข็งและนักปกครองที่ดี เมืองวรนครจึงเจริญรุ่งเรืองมาก ไม่มีเมืองใดกล้ายกทัพมาตี
จนถึง พ.ศ. 1895 รวม 30 ปี ครั้นพิราลัย โอรสองค์โตชื่อ “ พระยาการเมือง ” ได้ครองเมืองวรนคร ครั้นหนึ่งพระยาการเมืองไปกรุงสุโขทัยตอนกลับนำพระธาตุเจ้า 7 องค์มาด้วย และบรรจุไว้ดอยภูเพียงแช่แห้ง ( เมืองน่าน ) ต่อมาพระยาการเมืองต้องการอยู่ใกล้พระธาตุ จึงย้ายเมืองวรนครไปที่เวียงแช่แห้ง มาสร้างที่เมืองนันทบุรี ( เมืองน่านปัจจุบัน )
“ เมืองวรนคร ” เปลี่ยนชื่อเป็น “ เมืองปัว ” ด้วยเหตุผลใด วันเดือนปีใด ไม่มีหลักฐานปรากฎ ต่อมาเมื่อปประกาศ พรบ. ลักษณะการปกครองท้องถิ่น พ.ศ. 2457 เมืองปัวได้ยกฐานะเป็นอำเภอมาจนถึงปัจจุบัน

ลักษณะที่ตั้ง
อำเภอปัว จัดตั้งเป็นอำเภอเมื่อ พ.ศ.2457 อยู่ห่างจากตัวจังหวัด 60 กิโลเมตร ห่างจากกรุงเทพมหานคร 728 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 1,411.5 ตารางกิโลเมตร ประมาณ 882,192 ไร่
การปกครอง
อำเภอปัว แบ่งการปกครองออกเป็น 12 ตำบล ดังนี้ ตำบลปัว ตำบลวรนคร ตำบลสถาน ตำบลไชยวัฒนา ตำบลเจดีย์ชัย ตำบลภูคา ตำบลสกาด ตำบลแงง ตำบลศิลาแลง ตำบลศิลาเพชร ตำบลป่ากลาง และตำบลอวน 105 หมู่บ้าน
มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 13 องค์กร
แบ่งเป็น 2 เทศบาล และ 10 องค์การบริหารส่วนตำบล

อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดต่อกับ อำเภอเชียงกลาง และ อำเภอบ่อเกลือ
ทิศใต้ ติดต่อกับ อำเภอสันติสุข
ทิศตะวันออก ติดต่อกับ อำเภอบ่อเกลือ
ทิศตะวันตก ติดต่อกับ อำเภอท่าวังผา

ลักษณะภูมิประเทศ

เป็นที่ราบสลับเนินเขา ระดับความสูง 200 – 500 เมตร จากระดับน้ำทะเล
– พื้นที่ทั้งหมด 882,192 ไร่ หรือ 1,411.5 ตร.กม.
– พื้นที่ถือครองการเกษตร 120,085 ไร่ หรือ 13.61 %
สภาพภูมิอากาศ
ลักษณะภูมิอากาศ แบ่งเป็น 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน – ฤดูฝน และฤดูหนาว อุณหภูมิทั้งปี
20 0C หรือ 28 0C ในเดือนธันวาคม-มกราคม มีอุณภูมิเฉลี่ย 10 0C ขึ้นไป ฤดูร้อนมีอากาศร้อนจัดในเดือนมีนาคม – เมษายน มีอุณหภูมิเฉลี่ย 37 – 41.7 0C มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,090 มิลลิเมตร ต่อปี

สภาพทางกายภาพ
– ดินเหนียว ดินชุดแม่ริม บ้านจ้อง เหมาะที่จะทำนา
– ดินร่วน ดินชุดต้นไทร เหมาะสำหรับพืชไร่ – ไม้ผล
– ดินแร่ ดินชุดเชียงราย ชุดเชียงคำ

แหล่งน้ำ
– แม่น้ำน่าน ไหลผ่าน ตำบลแงง ตำบลเจดีย์ชัย
– ลำน้ำปัว ไหลผ่าน ตำบลสถาน ตำบลปัว ตำบลแงง
– ลำน้ำขว้าง ไหลผ่าน ตำบลวรนคร ตำบลปัว
– ลำน้ำยาว ไหลผ่าน ตำบลอวน
– ลำน้ำอวน ไหลผ่าน ตำบลอวน
– ลำน้ำย่าง ไหลผ่าน ตำบลศิลาเพชร
– ลำน้ำกูน ไหลผ่าน ตำบลศิลาแลง

แหล่งน้ำชลประทาน
– ฝายน้ำปัว
– ฝายจ้าว
– สูบน้ำพลังไฟฟ้า ตำบลแงง และตำบลเจดีย์ชัย

ข้อมูลประชากร (30 เม.ย.54)
– ครัวเรือนทั้งหมด 15,626 ครัวเรือน
– ครัวเรือนเกษตรกร 12,322 ครัวเรือน
– ประชากรทั้งหมด 53,753 คน
* ชาย 27,080 คน
* หญิง 26,673 คน

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s